In the Flesh (2013): xác sống được chữa khỏi trở về ngôi làng nước Anh

In the Flesh là phim truyền hình Anh của kênh BBC Three, phát sóng năm 2013 và 2014, kể về Kieren Walker, một chàng trai từng là xác sống, được chữa trị bằng thuốc và đưa trở về ngôi làng nhỏ Roarton ở vùng Lancashire, nơi dân làng chưa quên những gì xác sống đã làm. Thay vì hỏi "làm sao sống sót trước xác sống", phim hỏi một câu hiếm gặp: khi xác sống được chữa khỏi, xã hội sẽ đối xử với họ ra sao. Phim nhận giải BAFTA truyền hình hạng mục mini-series năm 2014.

Thế giới sau "The Rising"

Trong phim, nhiều năm trước, những người chết trong một khoảng thời gian bỗng đứng dậy khỏi mộ. Sự kiện ấy được gọi là The Rising. Sau một thời gian hỗn loạn, giới y khoa tìm ra cách kiểm soát: người từng là xác sống được chẩn đoán mắc "hội chứng chết một phần" (Partially Deceased Syndrome, viết tắt PDS) và được tiêm thuốc mỗi ngày. Thuốc giúp não hoạt động lại, ký ức trở về, và họ lại là chính mình.

Nhưng cơ thể họ không trở lại như cũ. Da tái nhợt, mắt đục, nên khi ra ngoài họ phải dùng kem che phủ và kính áp tròng. Họ không ăn uống như người sống. Nếu bỏ thuốc, họ có thể quay lại trạng thái không kiểm soát được.

Chính phủ trong phim quyết định đưa những người được chữa trở về gia đình. Đây là điểm bắt đầu của câu chuyện.

Kieren Walker và ngôi làng Roarton

Kieren, do Luke Newberry đóng, là một chàng trai trẻ nhạy cảm, thích vẽ. Cái chết của cậu trước The Rising là nỗi đau mà gia đình chưa bao giờ nói ra hết; phim chạm vào chuyện ấy rất nhẹ nhàng và cẩn trọng. Bố mẹ cậu đón cậu về với tình yêu xen lẫn lúng túng, giả vờ như chưa có gì xảy ra. Em gái Jem thì giận dữ, vì trong thời gian loạn lạc cô đã tham gia đội dân quân tự vệ của làng.

Roarton là một ngôi làng nhỏ, nơi ai cũng biết ai. Trong thời gian xác sống hoành hành, dân làng tự lập Đội Tình nguyện Bảo vệ Con người (Human Volunteer Force, gọi tắt HVF) và coi đó là niềm tự hào. Giờ những người họ từng sợ hãi lại sống ngay bên cạnh, đi chợ cùng, ngồi cùng nhà thờ. Nhiều người không chấp nhận được.

Kieren gặp Amy Dyer, một cô gái cũng mắc PDS, vui vẻ, liều lĩnh, không thèm che giấu làn da của mình. Amy là đối trọng tươi sáng với sự rụt rè của Kieren, và là một trong những nhân vật được yêu thích nhất phim.

Xác sống như một ẩn dụ về định kiến

Phim không nói thẳng ẩn dụ là gì, và đó là điểm mạnh. Người xem có thể thấy trong câu chuyện của Kieren nhiều điều: những người trở về từ bệnh tật hoặc nghiện ngập bị xã hội xa lánh, những người khác biệt phải che giấu bản thân, những người mang trầm cảm bị hiểu lầm. Người sáng tạo Dominic Mitchell, trong các phỏng vấn, cho biết phim lớn lên từ những cảm xúc về sự khác biệt và cảm giác không thuộc về.

Chi tiết kem che phủ và kính áp tròng rất đắt giá. Người mắc PDS được khuyến khích "trông bình thường" để người khác thoải mái. Ai không che giấu, như Amy, bị coi là khiêu khích. Câu hỏi phim đặt ra: sự hoà nhập có nghĩa là được chấp nhận, hay chỉ là được phép tồn tại nếu giấu mình đi?

Phim cũng không vẽ dân làng thành kẻ ác đơn giản. Nhiều người từng mất người thân trong thời loạn; nỗi sợ của họ có lý do. Những nhân vật như bố của một người bạn cũ của Kieren cho thấy nỗi đau có thể biến thành thù hận như thế nào.

Mùa một và mùa hai

Mùa hai mở rộng thế giới: một đảng chính trị địa phương đưa ra những quy định khắt khe với người mắc PDS, buộc họ đi lao động công ích và đeo dấu hiệu nhận dạng. Song song là một nhóm người mắc PDS cực đoan tin rằng họ không cần chữa trị. Kieren đứng giữa hai phía, và mùa này cũng có chuyện tình cảm động giữa cậu với Simon, một nhân vật mới.

Đầu năm 2015, BBC Three thông báo không làm mùa ba do cắt giảm ngân sách khi kênh chuyển sang phát sóng trực tuyến. Câu chuyện dừng lại với nhiều tình tiết còn mở, và người hâm mộ đến nay vẫn tiếc.

Hồi tưởng và mặc cảm: nỗi đau của người được chữa

Một chi tiết làm phim day dứt: thuốc giúp người mắc PDS lấy lại ký ức, và cùng với ký ức là những hình ảnh về những gì họ đã làm khi mất kiểm soát. Kieren liên tục bị những đoạn hồi tưởng ám ảnh. Cậu không chỉ phải đối mặt với định kiến của người khác mà còn với mặc cảm của chính mình. Phim đặt ra câu hỏi khó: một người có phải chịu trách nhiệm cho điều mình làm khi không còn là mình không?

Dân làng có từ riêng để gọi người mắc PDS, những từ lăng mạ mà người được chữa phải nghe hằng ngày. Còn chính quyền thì dùng ngôn ngữ y khoa trung tính. Khoảng cách giữa hai cách gọi ấy cũng là khoảng cách giữa chính sách trên giấy và đời sống thật ở một ngôi làng nhỏ, một chi tiết nhỏ nhưng nói được nhiều.

Nhịp phim chậm, nhiều cảnh trong bếp, trong phòng ngủ, trong quán rượu làng. Những bữa ăn gia đình nơi Kieren ngồi trước đĩa thức ăn không thể ăn, bố mẹ cố cư xử như mọi khi, là những cảnh vừa buồn cười vừa đau lòng.

Giải thưởng

Năm 2014, In the Flesh thắng giải BAFTA truyền hình cho mini-series, vượt qua các đối thủ như The Fall và The Great Train Robbery. Cùng năm, Dominic Mitchell nhận giải biên kịch phim truyền hình tại BAFTA hạng mục kỹ thuật – nghề nghiệp (BAFTA Craft). Luke Newberry được đề cử nam diễn viên chính. Với một phim của kênh nhỏ dành cho khán giả trẻ, đó là thành tích hiếm có.

Vị trí trong thể loại

Ý tưởng xác sống được chữa khỏi hay xác sống quay về gia đình không hoàn toàn mới. Phim Pháp Les Revenants (2004) và loạt phim cùng tên năm 2012 cũng kể chuyện người chết trở về; bài về loạt phim ấy ở cùng danh mục. Nhưng In the Flesh có giọng riêng: rất Anh, rất làng quê, pha chút hài đen giữa những khoảnh khắc buồn. Phim được nhắc nhiều khi bàn về những tác phẩm kể xác sống từ góc nhìn của chính họ.

Góc nhìn hôm nay: ai nên xem

Với ai mệt mỏi vì phim xác sống chỉ toàn chạy trốn và bạo lực, In the Flesh là món khác hẳn. Phim chậm, nhiều đối thoại, tập trung vào gia đình và cộng đồng. Tổng cộng chỉ chín tập, xem trong một hai ngày được.

Phim có một số cảnh bạo lực và hình ảnh ghê rợn trong các đoạn hồi tưởng, cùng những đề tài nặng như mất mát và trầm cảm, nên hợp người lớn và thiếu niên lớn xem cùng gia đình. Người xem đang trải qua giai đoạn khó khăn về tinh thần có thể thấy một số đoạn gợi nhắc nỗi buồn; nếu cần, hãy trò chuyện với người thân hoặc tìm đến chuyên gia tâm lý.