Highschool of the Dead (2006) và School-Live! (2012) là hai manga tiêu biểu nhất của dòng "sống sót học đường" – xác sống tràn vào trường, học sinh phải tự cứu mình – nhưng đi theo hai hướng gần như trái ngược. Highschool of the Dead là truyện hành động dồn dập, nhóm học sinh rời trường đi qua một thành phố đang sụp đổ. School-Live! khoác vỏ truyện học đường dễ thương về một câu lạc bộ "sống ở trường", rồi lật ngược ở cuối tập đầu để lộ ra một thế giới u tối. Cả hai đều có anime và là cửa vào quen thuộc của nhiều người với xác sống Nhật.
Vì sao trường học là sân khấu lý tưởng cho xác sống
Trường học trong manga Nhật là một không gian ai cũng quen: hành lang dài, phòng học xếp hàng, sân thượng có lưới rào, phòng y tế, căng tin, phòng câu lạc bộ. Đặt xác sống vào đó tạo ra ba hiệu ứng cùng lúc. Thứ nhất, một nơi vốn an toàn bỗng thành nguy hiểm. Thứ hai, những người phải tự lo cho mình lại là các em chưa trưởng thành, không có người lớn che chở. Thứ ba, các mối quan hệ học trò – bạn thân, người mình thầm thích, kẻ bắt nạt – bị đẩy tới giới hạn.
Ngoài Nhật Bản, cùng ý tưởng này sau đó cũng được phim bộ Hàn All of Us Are Dead (2022) khai thác, dù với giọng điệu và bối cảnh khác hẳn.
Highschool of the Dead: hành động và một tác phẩm dang dở
| Mục | Thông tin |
|---|---|
| Tên Nhật | 学園黙示録 HIGHSCHOOL OF THE DEAD |
| Tác giả | Satō Daisuke (truyện), Satō Shōji (tranh) |
| Đăng trên | Monthly Dragon Age, từ 2006 |
| Anime | Madhouse, 2010, 12 tập, đạo diễn Araki Tetsurō |
| Tình trạng | Dang dở – tạm ngưng dài từ đầu thập niên 2010, tác giả cốt truyện qua đời năm 2017 |
Câu chuyện bắt đầu ở trường trung học Fujimi. Komuro Takashi, một nam sinh đang buồn chuyện tình cảm, chứng kiến một người lạ tấn công giáo viên ở cổng trường – khởi đầu của một đại dịch. Takashi cùng một nhóm bạn, trong đó có cô bạn thời thơ ấu Miyamoto Rei, nữ kiếm sĩ câu lạc bộ kendo Busujima Saeko, cô bạn thiên tài Takagi Saya, cậu bạn Hirano Kōta và cô y tá trường Marikawa Shizuka, thoát khỏi trường và đi qua thành phố để tìm gia đình.
Điểm mạnh của truyện là nhịp hành động không nghỉ và cảm giác về một xã hội sụp đổ nhanh: giao thông tắc nghẽn, chính quyền mất kiểm soát, những người lớn quay lưng với nhau. Bản anime của Madhouse năm 2010 được khen về hoạt hoạ và các cảnh hành động. Đạo diễn Araki Tetsurō sau đó nổi tiếng thế giới với Attack on Titan (2013) và tiếp tục làm xác sống với Kabaneri of the Iron Fortress (2016).
Tuy nhiên, cần nói thẳng: Highschool of the Dead nổi tiếng – và bị chê – vì có rất nhiều cảnh "fan service", tức những khung hình khai thác cơ thể nhân vật nữ, cùng mức độ bạo lực cao. Đây không phải tác phẩm dành cho trẻ em hay thiếu niên nhỏ tuổi. Truyện cũng không có kết: sau nhiều năm tạm ngưng, tác giả cốt truyện Satō Daisuke qua đời năm 2017, để lại câu chuyện dang dở mãi mãi.
School-Live!: vỏ ngọt, lõi đắng
| Mục | Thông tin |
|---|---|
| Tên Nhật | がっこうぐらし! (Gakkō Gurashi! – "Sống ở trường!") |
| Tác giả | Kaihō Norimitsu (truyện, thuộc Nitroplus), Chiba Sadoru (tranh) |
| Đăng trên | Manga Time Kirara Forward, 2012 – 2020 |
| Anime | Lerche, 7/2015, 12 tập |
| Phim người đóng | 2019 |
Nhìn bìa School-Live!, không ai đoán được đây là truyện xác sống. Nét vẽ tròn trịa, màu pastel, các nhân vật nữ sinh đáng yêu – đúng phong cách của tạp chí Manga Time Kirara, nổi tiếng với những truyện "đời thường dễ thương" về các cô gái và câu lạc bộ. Nhân vật chính Takeya Yuki là cô bé hồn nhiên, hào hứng kể về câu lạc bộ "Sống ở trường" của mình: các thành viên ăn ở, ngủ nghỉ ngay trong trường, như một kỳ cắm trại kéo dài.
(Tiết lộ nội dung) Cuối tập anime đầu tiên, người xem phát hiện sự thật: thế giới bên ngoài đã sụp đổ vì đại dịch xác sống. Các thành viên câu lạc bộ ở lại trường vì đó là nơi duy nhất còn an toàn. Ngôi trường tươi vui, đông đúc mà Yuki nhìn thấy chỉ là thế giới trong tâm trí cô – cách tâm trí cô bé tự bảo vệ trước những mất mát quá lớn.
Cú lật ấy biến cả tập phim thành một tập khác khi xem lại: những chi tiết tưởng vô nghĩa – lớp học trống, cửa sổ vỡ, ánh mắt buồn của các bạn – hoá ra là manh mối. Phần còn lại của câu chuyện là cách các cô gái gìn giữ nhau, giữ lấy sinh hoạt hằng ngày như một cách chống lại sự tuyệt vọng.
Việc cốt truyện do một người viết của Nitroplus đảm nhận không phải ngẫu nhiên. Nitroplus là hãng nổi tiếng với những câu chuyện tối màu; một biên kịch khác của hãng, Urobuchi Gen, từng viết Puella Magi Madoka Magica (2011) – anime cô gái phép thuật cũng nổi tiếng vì lớp vỏ dễ thương che một câu chuyện tàn nhẫn. School-Live! đi cùng tinh thần đó: dùng chính quy ước của thể loại "dễ thương" để làm người xem mất cảnh giác, rồi biến sự ngây thơ thành nỗi buồn.
So sánh hai tác phẩm
| Tiêu chí | Highschool of the Dead | School-Live! |
|---|---|---|
| Giọng điệu | Hành động, dồn dập | Đời thường, dễ thương rồi u buồn |
| Không gian | Rời trường, đi qua thành phố | Ở lại trường làm "nhà" |
| Chủ đề chính | Xã hội sụp đổ, sinh tồn | Mất mát, sức chịu đựng tinh thần, tình bạn |
| Nội dung người lớn | Nhiều fan service và bạo lực | Ít, chủ yếu căng thẳng tâm lý |
| Kết thúc | Dang dở | Đã hoàn thành năm 2020 |
Những tác phẩm cùng dòng nên biết
- All of Us Are Dead (Hàn Quốc, 2022): phim bộ Netflix từ webtoon, cùng ý tưởng trường học bị xác sống tràn vào, gắn với bạo lực học đường.
- Is This a Zombie? (anime 2011): ở trường học nhưng nhân vật chính là một xác sống, thuần hài.
- Sankarea (anime 2012): chuyện tình học trò giữa một cậu trai mê phim xác sống và cô gái trở thành xác sống.
- Zombie Land Saga (2018): không phải học đường, nhưng cũng là các cô gái và tình bạn, theo hướng hài – nhạc.
Góc nhìn hôm nay: chọn tác phẩm nào, cho ai
Nếu muốn một câu chuyện có chiều sâu tâm lý và cú lật đáng nhớ, hãy chọn School-Live! – và cố gắng xem tập đầu mà không đọc tóm tắt. Nếu thích hành động thuần và chấp nhận nội dung người lớn, Highschool of the Dead là lựa chọn kinh điển của năm 2010, với lưu ý rằng truyện không có kết.
Với phụ huynh: hình thức "nữ sinh dễ thương" của cả hai tác phẩm có thể khiến người lớn nghĩ là truyện cho trẻ, nhưng thực tế không phải. Highschool of the Dead chỉ hợp với người trưởng thành; School-Live! có những chủ đề mất mát nặng nề, cần cân nhắc với trẻ nhỏ. Hãy xem nhãn độ tuổi của nền tảng hoặc nhà xuất bản trước khi chọn.
Câu hỏi thường gặp
Highschool of the Dead có kết thúc không?
Không. Manga tạm ngưng dài từ đầu thập niên 2010 và tác giả cốt truyện Satō Daisuke qua đời năm 2017, nên câu chuyện vẫn dang dở. Anime năm 2010 chỉ chuyển thể phần đầu của truyện.
School-Live! có phải anime xác sống không?
Có. Dù tập đầu trông như anime đời thường dễ thương về một câu lạc bộ học đường, cuối tập lộ ra rằng thế giới đã sụp đổ vì xác sống. Cú lật này là điểm nổi tiếng nhất của School-Live! (2015).
Highschool of the Dead có phù hợp với trẻ em không?
Không. Tác phẩm có nhiều cảnh bạo lực và rất nhiều fan service khai thác hình thể nhân vật nữ, chỉ phù hợp với người trưởng thành.
Ai đạo diễn anime Highschool of the Dead?
Anime năm 2010 do Araki Tetsurō đạo diễn tại xưởng Madhouse. Ông sau đó đạo diễn Attack on Titan và Kabaneri of the Iron Fortress.
Gakkō Gurashi nghĩa là gì?
Gakkō Gurashi! (がっこうぐらし!) nghĩa là "Sống ở trường!", cũng là tên câu lạc bộ trong truyện, nơi các nữ sinh sinh hoạt ngay trong trường học. Tên tiếng Anh chính thức là School-Live!.
