I Am a Hero: manga của Hanazawa Kengo và bản điện ảnh năm 2016

I Am a Hero (アイアムアヒーロー) là manga xác sống của Hanazawa Kengo, đăng trên tạp chí Big Comic Spirits của nhà xuất bản Shogakukan từ năm 2009 đến 2017, gồm 22 tập. Nhân vật chính là Suzuki Hideo, một trợ lý hoạ sĩ manga 35 tuổi, nhút nhát, hay hoang tưởng, bỗng phải sống sót khi một dịch bệnh biến người thành những sinh vật mà truyện gọi là "ZQN". Năm 2016, truyện được chuyển thành phim người đóng do Satō Shinsuke đạo diễn, Ōizumi Yō đóng chính; phim được giải khán giả và giải hiệu ứng đặc biệt ở Liên hoan phim Sitges 2015 trước khi ra rạp Nhật.

Thông tin cơ bản

Suzuki Hideo: người hùng không giống người hùng

Cái tên truyện là một lời mỉa mai nhẹ. Hideo không có gì của một anh hùng. Anh 35 tuổi, từng ra mắt một bộ manga nhưng bị cắt sớm, giờ làm trợ lý cho hoạ sĩ khác, thu nhập bấp bênh. Anh sống với bạn gái trong căn hộ nhỏ, luôn lo lắng, hay tưởng tượng ra những kẻ rình rập trong bóng tối, và tự nói chuyện với chính mình. Tên của anh viết bằng hai chữ Hán 英雄 – chính là chữ "anh hùng" (đọc là eiyū) – nên cái tên truyện vừa là lời tự giới thiệu, vừa là một lời trêu nhẹ của tác giả.

Điểm duy nhất "khác người" của Hideo là anh có giấy phép sở hữu một khẩu súng săn hợp pháp, vì sở thích bắn đĩa bay – một chuyện rất hiếm ở Nhật, nơi luật kiểm soát súng thuộc loại nghiêm ngặt nhất thế giới. Nhưng ngay cả khi thế giới sụp đổ, anh vẫn lưỡng lự, vẫn tuân theo luật lệ, vẫn sợ hãi. Truyện đi theo nỗi sợ ấy từng trang một, và đó là lý do nhiều độc giả thấy mình trong nhân vật.

Nhịp truyện chậm: tập đầu gần như không có xác sống

Thứ khiến I Am a Hero khác hẳn các manga xác sống khác là nhịp mở đầu. Tập đầu tiên gần như là một manga đời thường về một người đàn ông thất bại: công việc, bạn gái, những cuộc nói chuyện ở xưởng vẽ. Dấu hiệu bất thường chỉ len lỏi ở rìa khung tranh – một bản tin, một người cư xử lạ. Khi dịch bệnh thật sự bùng phát, cú sốc vì thế mạnh hơn nhiều: người đọc đã kịp quen với thế giới bình thường trước khi nó vỡ ra.

Cách kể này chịu ảnh hưởng của phim kinh dị hơn là manga hành động. Hanazawa dùng nhiều khung tranh im lặng, góc nhìn rộng của phố xá Tokyo vắng lặng, những chi tiết đời thường như máy bán hàng tự động hay cửa hàng tiện lợi để làm nổi bật sự bất thường.

ZQN: xác sống mang theo ký ức

Trong truyện, người nhiễm bệnh được gọi là ZQN (đọc như "zokyun"), một tên gọi lan truyền trên mạng trong thế giới của truyện. ZQN đáng sợ không chỉ vì chúng tấn công, mà vì chúng còn lặp lại những câu nói, thói quen, ám ảnh của lúc còn sống. Một người lẩm bẩm câu cửa miệng ở chỗ làm, người khác lặp đi lặp lại một hành động quen thuộc.

Chi tiết ấy biến xác sống thành tấm gương của con người hiện đại: những ám ảnh nhỏ nhặt hằng ngày còn tồn tại khi mọi thứ khác đã mất. Ở các tập sau, truyện còn mở rộng sang những hiện tượng lớn hơn về bản chất của dịch bệnh – phần này gây nhiều tranh luận trong độc giả.

Truyện cũng có nhân vật Hiromi, một nữ sinh trung học bị nhiễm nhưng không biến đổi hoàn toàn, trở thành người đồng hành của Hideo. Mối quan hệ giữa một người đàn ông trung niên luôn sợ hãi và một cô gái ở lằn ranh giữa người và ZQN là trục cảm xúc của nửa đầu truyện.

Bản điện ảnh 2016: tập trung vào một hành trình

Đạo diễn Satō Shinsuke, người từng làm bản người đóng Gantz và Library Wars, chọn chuyển thể khoảng phần đầu của manga – từ lúc dịch bùng phát tới cuộc trú ẩn ở một trung tâm mua sắm – thay vì cố gói cả 22 tập vào hai tiếng. Ōizumi Yō, diễn viên hài nổi tiếng ở Nhật, được khen vì thể hiện được sự vụng về, sợ sệt nhưng đáng thương của Hideo. Arimura Kasumi đóng Hiromi; Nagasawa Masami đóng Yabu, một y tá mạnh mẽ.

Phim được giới phê bình quốc tế khen vì kỹ xảo và sự căng thẳng, đồng thời bị lưu ý là có nhiều cảnh bạo lực dữ dội – mức độ cao hơn hẳn phần lớn phim Nhật đại chúng. Đây là phim dành cho người lớn. Phim được giải lớn ở Liên hoan phim giả tưởng Brussels (BIFFF) năm 2016 và hai giải ở Sitges 2015, hai trong những liên hoan phim thể loại uy tín nhất châu Âu.

Manga và phim khác nhau thế nào

Cái kết gây tranh luận

Khi manga kết thúc năm 2017, nhiều độc giả bất ngờ vì cái kết mở và khá u buồn, không trả lời hết những bí ẩn đã gieo. Có người cho rằng đó là kết thúc hợp lý với một câu chuyện về sự cô đơn; có người thấy hụt hẫng. Không tiết lộ chi tiết ở đây, chỉ nên biết trước rằng I Am a Hero không phải truyện có lời giải trọn vẹn – nó giống một nghiên cứu nhân vật hơn là một câu đố.

Góc nhìn hôm nay: ai nên đọc, ai nên xem

I Am a Hero hợp với người lớn thích truyện tâm lý, chấp nhận nhịp chậm và những cảnh ám ảnh. Nếu chỉ có hai tiếng, xem phim; nếu muốn hiểu trọn nhân vật, đọc manga. Tác phẩm khác của Hanazawa Kengo như Boys on the Run cũng xoay quanh những người đàn ông "thua cuộc" – đọc để thấy Hideo không phải ngẫu nhiên.

Truyện và phim đều có cảnh bạo lực mạnh và nội dung người lớn, không phù hợp với trẻ em và thiếu niên nhỏ tuổi. Khi tìm đọc, nên chọn bản có bản quyền nếu có phát hành ở thị trường của mình.