Zombie run là gì: giải chạy trốn xác sống và cách tham gia an toàn

Zombie run là giải chạy bộ mà người chạy phải vượt qua những đoạn có tình nguyện viên hoá trang xác sống chặn đường. Người chạy đeo đai có vài dải cờ vải tượng trưng cho "mạng sống"; xác sống cố giật cờ, còn người chạy cố về đích với càng nhiều cờ càng tốt. Hình thức này nổi lên ở Mỹ khoảng đầu thập niên 2010, rồi lan sang Anh, Úc, châu Âu và một số nước châu Á, thường được tổ chức quanh mùa Halloween.

Bản chất của zombie run là chạy bộ có thêm câu chuyện. Không ai bị xô ngã, không ai bị "tấn công" thật. Giật được cờ hay không chỉ là cớ để chạy nhanh hơn một chút và cười nhiều hơn một chút.

Từ đâu ra ý tưởng chạy trốn xác sống

Đầu thập niên 2010, hai thứ đang nổi cùng lúc: phong trào chạy địa hình có chướng ngại vật (bùn, tường gỗ, lưới) và cơn sốt xác sống sau loạt truyền hình The Walking Dead. Ghép hai thứ lại là ra zombie run.

Một trong những giải được nhắc nhiều là Run for Your Lives ở Mỹ, ra đời khoảng năm 2011: đường chạy chừng 5 km qua đồng, rừng, có chướng ngại vật và những đoạn "vùng xác sống". Sau đó hàng loạt giải tương tự xuất hiện ở nhiều nơi, có giải gắn với từ thiện, có giải tổ chức như lễ hội cuối tuần với ca nhạc và khu ẩm thực.

Song song, năm 2012, nhà phát triển Six to Start ở Anh cùng nhà văn Naomi Alderman ra mắt Zombies, Run!, một ứng dụng chạy bộ kể chuyện bằng âm thanh: người chạy nghe tai nghe, câu chuyện kể rằng mình đang ở thế giới xác sống, thỉnh thoảng có tiếng "xác sống đang đuổi" để thúc người chạy tăng tốc. Ứng dụng này cho thấy ý tưởng "chạy trốn xác sống" không cần sự kiện lớn; chỉ cần trí tưởng tượng.

Một giải zombie run diễn ra thế nào

Mỗi ban tổ chức một luật, nhưng khung chung thường như sau:

1. Đăng ký vai: người tham gia chọn làm "người sống" (chạy) hoặc "xác sống" (tình nguyện viên đứng chặn). Nhiều giải miễn phí hoặc giảm phí cho người làm xác sống.
2. Nhận đai cờ: người chạy đeo đai có hai đến ba dải cờ vải hoặc nhựa gắn bằng khoá dán.
3. Xuất phát theo đợt: chạy thành từng nhóm nhỏ cách nhau vài phút để đường chạy không quá đông.
4. Đi qua các vùng xác sống: trên đường chạy có những đoạn được đánh dấu, xác sống đứng trong vùng đó và chỉ được giật cờ, không được ôm, đẩy, kéo áo người chạy.
5. Về đích: ai còn ít nhất một cờ được tính là "sống sót"; ai mất hết cờ vẫn về đích bình thường, chỉ được nhận danh hiệu vui là "đã bị nhiễm".

Không có điểm xếp hạng nghiêm túc ở phần lớn các giải này. Thời gian chạy có thể được ghi, nhưng thứ người ta nhớ là bộ ảnh mặt mũi lấm lem và câu chuyện về cái xác sống "cứ bám theo mình mãi".

Vai người chạy và vai xác sống

Nhiều người đi lần thứ hai thường đổi vai. Làm xác sống hoá ra mệt không kém: đứng dưới nắng, diễn liên tục, phải giữ luật không chạm người trong khi đang hào hứng.

Biến thể: từ chạy công viên đến đêm tối trong rừng

• Chạy công viên ban ngày: đường chạy bằng phẳng, xác sống hoá trang nhẹ, phù hợp gia đình. Nhiều nơi có cự li ngắn riêng cho trẻ em.
• Chạy địa hình có chướng ngại: kiểu Run for Your Lives, có bùn, dốc, tường thấp. Đòi hỏi thể lực tốt hơn và giày bám.
• Chạy đêm: chạy với đèn đội đầu qua đường mòn, xác sống xuất hiện bất ngờ. Kích thích nhất, nhưng rủi ro té ngã cao hơn; chỉ nên tham gia khi đã quen chạy đêm.
• Chạy ảo bằng âm thanh: tự chạy ở đâu cũng được, nghe câu chuyện qua tai nghe. Không cần sự kiện, nhưng phải giữ âm lượng vừa đủ để vẫn nghe xe cộ xung quanh.

An toàn: những điều không được bỏ qua

Zombie run vui nhưng vẫn là chạy bộ, có khi trên địa hình xấu, có khi trong trạng thái giật mình. Vài nguyên tắc:

• Tập trước: nếu chưa chạy được quãng đường của giải, tập vài tuần trước đó. Đừng để sự hào hứng làm mình chạy quá sức.
• Hỏi bác sĩ khi cần: người có bệnh tim mạch, huyết áp, hen suyễn, đang mang thai hoặc đã lâu không vận động nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi đăng ký một giải chạy có yếu tố gây giật mình.
• Giày và trang phục: giày chạy bám tốt, quần áo thoáng. Đừng mặc đồ hoá trang dài, rộng khi chạy vì dễ vướng.
• Nhìn đường trước khi nhìn xác sống: chấn thương thường gặp là trẹo cổ chân khi quay đầu nhìn phía sau. Mắt luôn nhìn đường.
• Nước và nắng: ở nơi nóng ẩm, uống nước trước, trong và sau khi chạy. Ban tổ chức tốt luôn có điểm tiếp nước.
• Đội y tế: chỉ tham gia giải có đội sơ cứu, có xe cứu thương hoặc phương án đưa người đi viện khi cần.
• Luật không chạm: dù là người chạy hay xác sống, luật không chạm là để giữ an toàn cho tất cả. Ai vi phạm nên được ban tổ chức nhắc ngay.

Tự tổ chức một zombie run nhỏ ở trường, công ty

Ở Việt Nam, giải zombie run quy mô lớn chưa phổ biến, nhưng hoàn toàn có thể làm phiên bản nhỏ trong khuôn viên trường học, khu đô thị, công ty dịp Halloween hoặc ngày hội thể thao:

1. Chọn địa điểm khép kín: sân trường, công viên trong khu đô thị, có sự đồng ý của ban quản lý. Không tổ chức trên đường có xe chạy.
2. Vẽ đường chạy ngắn: một vòng một đến hai km, đánh dấu rõ ràng, có hai đến ba vùng xác sống.
3. Chuẩn bị đai cờ: có thể tự làm từ dây vải và khoá dán; mỗi người hai cờ.
4. Phân vai: số xác sống khoảng một phần năm số người chạy là vừa. Phổ biến luật kỹ cho xác sống trước giờ chạy.
5. Bố trí người hỗ trợ: người phát lệnh, người ở mỗi vùng xác sống, người cầm hộp sơ cứu, người phát nước ở đích.
6. Thêm phần thưởng vui: giấy khen "người sống sót kiên cường nhất", "xác sống diễn sâu nhất". Không cần xếp hạng.

Với trẻ em, có thể làm phiên bản "xác sống đi bộ": xác sống chỉ đi chậm, người chạy chỉ cần đi nhanh, và ai bị giật cờ thì đổi sang làm xác sống ở vòng sau. Như vậy ai cũng được đóng cả hai vai mà không có người thua.

Góc nhìn hôm nay: vì sao chạy bộ cần thêm xác sống

Nhiều người bỏ chạy bộ vì chán. Câu chuyện xác sống thêm vào đúng thứ còn thiếu: lý do để tăng tốc, cảm giác đồng đội, và một kỷ niệm để kể. Chính vì vậy, các ứng dụng chạy bộ kể chuyện vẫn có người dùng sau hơn mười năm, và các giải zombie run vẫn được tổ chức ở nhiều nơi, dù cơn sốt ban đầu đã qua.

Muốn thử mà chưa có giải nào gần, cách đơn giản nhất là rủ một người bạn: một người chạy trước, người kia "làm xác sống" đuổi theo ở một đoạn ngắn trong công viên. Chỉ cần nhớ nhìn đường, đừng chạy ra lòng đường, và cười thật nhiều.