Vương triều xác sống (Kingdom, 2019): dịch bệnh thời Joseon trên Netflix

Vương triều xác sống (Kingdom) là loạt phim gốc Hàn Quốc đầu tiên của Netflix, mùa 1 ra mắt ngày 25/1/2019, do Kim Eun-hee viết kịch bản và Kim Seong-hun đạo diễn. Phim đặt một đại dịch xác sống vào triều Joseon, ít năm sau cuộc chiến chống quân Nhật xâm lược cuối thế kỷ 16: nhà vua đổ bệnh bí ẩn, thái tử Lee Chang đi tìm sự thật và phát hiện dịch bệnh đang lan khắp miền Nam. Cái hay của Kingdom là xác sống chỉ là một nửa câu chuyện; nửa còn lại là cuộc tranh giành ngai vàng.

Thông tin cơ bản

Ý tưởng ban đầu đến từ một dự án truyện tranh mà Kim Eun-hee hợp tác với họa sĩ Yang Kyung-il. Kim Eun-hee trước đó nổi tiếng với phim hình sự Signal (2016); Kim Seong-hun là đạo diễn của A Hard Day (2014) và Tunnel (2016). Sự kết hợp giữa một biên kịch giỏi giữ nhịp điều tra và một đạo diễn quen dựng không khí ngột ngạt cho ra một phim vừa căng vừa đẹp.

Cốt truyện: từ cái chết của nhà vua đến dịch bệnh miền Nam

Mở đầu phim, triều đình loan tin nhà vua bị đậu mùa và không cho ai vào gặp. Thái tử Lee Chang (Ju Ji-hoon) nghi ngờ. Ông bị phe của Cho Hak-ju (Ryu Seung-ryong) – thân phụ của trung điện, người nắm thực quyền – tìm cách gạt ra khỏi kinh thành. Hoàng hậu trẻ (Kim Hye-jun) đang mang thai, và nếu sinh được con trai thì thái tử sẽ mất quyền kế vị.

Lee Chang lần theo dấu một thầy thuốc đã chữa cho nhà vua, xuống tới vùng Dongnae ở phía nam. Ở đó ông gặp y nữ Seo-bi (Bae Doona) – người tận mắt thấy những bệnh nhân chết đi rồi đứng dậy khi đêm xuống. Nạn đói sau chiến tranh, sự thờ ơ của quan lại và một thứ cây thảo dược bí ẩn khiến dịch lan nhanh trong đám dân nghèo. Từ đây, mỗi tập phim là một vòng xoáy: chạy trốn xác sống ban đêm, chạy trốn âm mưu cung đình ban ngày.

Mùa 2 tiếp tục ngay từ chỗ mùa 1 dừng lại, đưa câu chuyện về kinh thành Hanyang và lý giải dần nguồn gốc của "cây hồi sinh". Ở đây không kể tiếp để giữ trải nghiệm cho người chưa xem.

Xác sống của Joseon khác xác sống hiện đại thế nào

Biên kịch đặt ra một bộ luật riêng cho xác sống của mình, và phần thú vị là luật ấy được hé lộ dần, giống như nhân vật trong phim cũng phải tự mò ra:

• Có nhịp ngày đêm. Ban đầu, xác sống dường như chỉ hoạt động khi trời tối và ẩn mình ban ngày. Về sau, nhân vật nhận ra quy luật không đơn giản như vậy – và phát hiện đó trở thành nút thắt của cuối mùa 1.
• Gắn với một nguồn gốc cụ thể. Không phải virus phòng thí nghiệm, mà là một loại cây được dùng như "thuốc hồi sinh". Cách giải thích này hợp với bối cảnh y học cổ truyền thời Joseon.
• Đói khát là chất xúc tác. Dịch lan mạnh nhất ở nơi người dân đói, bị bỏ mặc. Đây là chỗ phim nói rõ nhất thông điệp xã hội của mình.
• Chạy rất nhanh. Xác sống Kingdom thuộc trường phái nhanh, co giật, đi theo bầy – dấu ấn chung của xác sống Hàn mà mục hoá trang có bài riêng về vũ đạo.

Bối cảnh lịch sử thật: phần nào có, phần nào hư cấu

Phim không nói tên vị vua cụ thể nào, và nên được xem như hư cấu đặt trên phông lịch sử. Những gì có thật trong phông nền đó:

• Chiến tranh Imjin (1592 – 1598): cuộc xâm lược của quân Nhật dưới thời Toyotomi Hideyoshi để lại nạn đói và cảnh tan hoang ở nhiều vùng của Joseon. Phim dùng hậu quả này làm lý do cho cảnh nghèo đói ở phía nam.
• Cấu trúc triều đình: sự tranh chấp giữa các gia tộc ngoại thích (họ hàng bên vợ vua) là chuyện thật trong lịch sử Joseon ở nhiều thời kỳ, dù gia tộc họ Cho trong phim là nhân vật hư cấu.
• Dịch bệnh: đậu mùa và các trận dịch lớn là nỗi ám ảnh có thật của xã hội Joseon, nên việc triều đình "đổ cho đậu mùa" để che giấu nghe rất hợp lý.

Cây hồi sinh, xác sống, và các nhân vật chính đều là hư cấu. Ai muốn đọc thêm về thời kỳ này nên tìm sách lịch sử Hàn Quốc phổ thông viết về chiến tranh Imjin, thay vì dựa vào phim.

Mũ gat, trang phục và cái đẹp của khung hình

Khi Kingdom ra mắt, khán giả quốc tế bất ngờ bị cuốn vào một chi tiết rất nhỏ: những chiếc mũ. Phim cho thấy rất nhiều loại mũ truyền thống Hàn, từ mũ gat đen rộng vành của quan lại tới mũ của lính, của người hầu. Trên mạng xã hội, người xem nước ngoài đùa rằng đây là "phim về những chiếc mũ, thỉnh thoảng có xác sống". Trò đùa vô tình trở thành một kiểu quảng bá văn hoá, khiến nhiều người đi tìm hiểu về trang phục thời Joseon.

Về hình ảnh, phim quay nhiều ở cung điện, đồi núi và làng mạc với tông màu lạnh, sương mù và ánh đuốc ban đêm. Những cảnh dân làng mặc áo trắng, quan quân mặc đồ đỏ đen tạo nên tương phản mạnh, khiến các cảnh hỗn loạn vẫn dễ theo dõi.

Ashin of the North và vũ trụ mở rộng

Tháng 7/2021, Netflix phát Kingdom: Ashin of the North, một phần đặc biệt dài như phim điện ảnh với Jun Ji-hyun trong vai Ashin, người phụ nữ thuộc tộc Jurchen ở biên giới phía bắc. Phần này kể nguồn gốc cây hồi sinh từ một góc khác: câu chuyện về sự phản bội, mất mát và trả thù ở vùng biên ải. Nhịp phim chậm hơn, giống phim cổ trang tâm lý hơn là phim xác sống hành động.

Người hâm mộ đã chờ đợi mùa 3 từ lâu sau khi mùa 2 khép lại với một gợi mở. Tính tới khi bài này được viết, nên theo dõi kênh chính thức của Netflix để biết thông tin chắc chắn, thay vì tin các tin đồn trên mạng.

Góc nhìn hôm nay: vì sao Kingdom vẫn đáng xem

Kingdom chứng minh xác sống có thể sống tốt trong một không gian tưởng như không hợp: cổ trang, lễ nghi, cung đình. Nó cũng mở đường cho một làn sóng phim bộ Hàn trên Netflix và cho thấy khán giả toàn cầu sẵn sàng xem phim có phụ đề nếu câu chuyện đủ cuốn.

Nếu xem lần đầu, nên xem liền hai mùa vì mùa 1 kết ở giữa một cao trào. Sau đó xem Ashin of the North để hiểu gốc rễ. Ai thích không khí cổ trang có thể so với Rampant (2018), phim điện ảnh cùng đặt xác sống vào thời Joseon, để thấy hai cách làm rất khác nhau. Phim có cảnh bạo lực và hình ảnh ghê rợn, không hợp với trẻ nhỏ.