Seoul Station (2016): phim hoạt hình tiền truyện của Train to Busan

Seoul Station (서울역) là phim hoạt hình Hàn Quốc năm 2016 của đạo diễn Yeon Sang-ho, kể những gì xảy ra ở thủ đô Seoul vào đêm trước khi dịch xác sống lan lên chuyến tàu đi Busan. Phim ra rạp Hàn Quốc tháng 8/2016, chỉ khoảng một tháng sau Train to Busan, và thường được gọi là "tiền truyện" của bộ phim đó. Nhưng đây không phải phim ăn theo: Seoul Station u tối, cay đắng và nói thẳng hơn nhiều về người nghèo, người vô gia cư và sự thờ ơ của xã hội.

Thông tin cơ bản

Phim nào làm trước: một sự thật ít người biết

Nhiều người nghĩ Seoul Station được làm sau để khai thác thành công của Train to Busan. Thực tế ngược lại. Yeon Sang-ho vốn là đạo diễn phim hoạt hình; Seoul Station là dự án của ông từ trước. Trong quá trình làm phim hoạt hình này, ý tưởng về một câu chuyện người đóng trong cùng thế giới xác sống ra đời, và hãng phân phối Next Entertainment World (NEW) đã đầu tư cho dự án người đóng đó – chính là Train to Busan, phim điện ảnh người đóng đầu tay của ông.

Hai phim được phát hành gần nhau năm 2016, phim người đóng ra trước. Vì vậy, với khán giả, Seoul Station mang danh "tiền truyện", nhưng với đạo diễn, nó là gốc rễ.

Cốt truyện: một đêm ở nhà ga

Phim mở đầu ở ga Seoul, nơi một ông lão vô gia cư bị thương nằm vật vờ trên sàn. Người qua lại nhìn rồi đi tiếp; một người vô gia cư khác chạy đi tìm người giúp cũng chẳng ai bận tâm. Không ai biết rằng ông chính là một trong những người đầu tiên của dịch bệnh.

Song song là câu chuyện của Hye-sun (Shim Eun-kyung lồng tiếng), một cô gái trẻ bỏ nhà đi, sống tạm bợ với bạn trai Ki-woong trong một nhà trọ rẻ tiền. Hai người cãi nhau rồi chia tay ngay trong đêm hôm đó. Cùng lúc ấy, một người đàn ông trung niên tên Suk-gyu (Ryu Seung-ryong lồng tiếng) xuất hiện, tự nhận là cha của Hye-sun và nhờ Ki-woong cùng đi tìm cô.

Khi dịch bệnh lan từ nhà ga ra các con phố, Hye-sun phải chạy trốn qua những khu vực mà xã hội thường không muốn nhìn tới: khu nhà trọ, đồn cảnh sát lúc nửa đêm, các khu căn hộ mẫu bỏ trống. Ki-woong và Suk-gyu đi tìm cô từ hướng khác. Cái kết của phim (tiết lộ nội dung) lật ngược hẳn những gì người xem tưởng về Suk-gyu, và là một trong những cái kết cay đắng nhất của dòng xác sống Hàn.

Xác sống như tấm gương soi người vô gia cư

Ý tưởng mạnh nhất của Seoul Station là đặt câu hỏi: nếu người đầu tiên bị bệnh là một người vô gia cư, liệu có ai để ý không? Câu trả lời của phim là không. Mầm bệnh có thể lan giữa thủ đô suốt nhiều giờ chính vì nạn nhân đầu tiên thuộc về nhóm người mà xã hội đã quen phớt lờ.

Phim cũng cho thấy những người ở đáy xã hội bị đối xử thế nào khi khủng hoảng ập tới. Có những cảnh Hye-sun cầu cứu và bị nghi ngờ thay vì được giúp. Có cảnh đám đông bị đẩy lùi về phía nguy hiểm vì người có trách nhiệm chỉ lo giữ trật tự. Yeon Sang-ho không cần nhân vật phản diện; chính sự vô cảm tập thể đã đủ đáng sợ.

• Người vô gia cư là nạn nhân đầu tiên và cũng là người đầu tiên bị bỏ rơi.
• Thanh niên nghèo như Hye-sun và Ki-woong sống trong nợ nần, nhà trọ chật chội.
• Bộ máy công quyền trong phim chậm phản ứng, coi người dân là mối đe doạ hơn là người cần cứu.

Phong cách hoạt hình của Yeon Sang-ho

Đừng nghĩ phim hoạt hình là cho trẻ con. Seoul Station là phim hoạt hình dành cho người lớn, giống hai phim trước của Yeon Sang-ho là The King of Pigs (2011) và The Fake (2013). Nét vẽ của ông không đẹp theo kiểu anime: nhân vật có gương mặt mệt mỏi, cử động hơi cứng, bối cảnh là những góc phố xám xịt của Seoul. Cái "thô" đó là chủ ý – nó khiến phim gần với phóng sự hơn là cổ tích.

Hoạt hình cũng cho phép ông làm những cảnh mà phim người đóng khó làm với ngân sách nhỏ: đám đông lớn ở nhà ga, đường phố hỗn loạn, những góc máy cao nhìn xuống cả khu phố. Đồng thời, việc không có diễn viên thật làm giảm cảm giác ghê sợ trực tiếp, để khán giả tập trung vào câu chuyện.

So sánh Seoul Station và Train to Busan

Hai phim không bắt buộc phải xem theo thứ tự. Nhiều người xem Train to Busan trước vì nổi tiếng hơn, rồi mới quay về Seoul Station. Xem như vậy sẽ thấy chi tiết cuối phim hoạt hình nối vào thế giới của phim người đóng thế nào.

Ga Seoul ngoài đời: một địa điểm có thật

Bối cảnh chính của phim là một nhà ga có thật. Ga Seoul là đầu mối đường sắt lớn nhất thủ đô Hàn Quốc, nơi xuất phát của nhiều tuyến tàu cao tốc. Toà nhà ga cũ bằng gạch đỏ, mái vòm, xây từ thập niên 1920, nay đã được cải tạo thành không gian văn hoá mang tên Culture Station Seoul 284, chuyên tổ chức triển lãm và biểu diễn, còn hoạt động đón trả khách chuyển sang toà nhà mới bên cạnh.

Khu vực quanh nhà ga từ lâu cũng được báo chí Hàn nhắc tới như một nơi tập trung nhiều người vô gia cư, nhất là vào mùa đông. Yeon Sang-ho chọn đúng địa điểm đó không phải ngẫu nhiên: nơi đông người qua lại nhất cũng là nơi người ta dễ phớt lờ nhau nhất. Ai đến Seoul có thể ghé toà nhà ga cũ để xem kiến trúc, và nhìn quảng trường trước ga bằng một con mắt khác sau khi xem phim.

Góc nhìn hôm nay: một phim nhỏ đáng giá

Seoul Station không thành công lớn về phòng vé như phim người đóng cùng vũ trụ, và ở nhiều nước, phim chỉ đến với khán giả qua đĩa và nền tảng trực tuyến. Nhưng với người mê thể loại, đây là chìa khoá để hiểu Yeon Sang-ho: ông làm phim xác sống không phải để doạ người xem, mà để chỉ ra những vết nứt của xã hội mà ông thấy hằng ngày.

Nếu đã thích Train to Busan, hãy dành chín mươi phút cho Seoul Station. Sau đó có thể xem The King of Pigs để thấy chủ đề bạo lực và giai cấp xuất hiện sớm thế nào trong sự nghiệp của ông. Phim có cảnh bạo lực và nội dung nặng nề, không dành cho trẻ em dù là phim hoạt hình.