Tiểu thuyết và truyện tranh xác sống nên đọc: danh sách theo sở thích

Muốn chọn tiểu thuyết hay truyện tranh xác sống nên đọc, cách nhanh nhất là hỏi mình thích gì trước: hài, tình cảm, điều tra, văn chương, hay kinh dị thuần. Thể loại này rộng hơn nhiều người nghĩ, từ cẩm nang giả tưởng gây cười, chuyện tình giữa người và xác sống, đến tiểu thuyết từng được đề cử những giải thưởng lớn. Dưới đây là danh sách chia theo sở thích, mỗi nhóm vài cuốn, kèm ghi chú về độ tuổi phù hợp.

Trước khi chọn: ba câu tự hỏi

1. Mình chịu được mức độ đáng sợ tới đâu? Có cuốn gần như không đáng sợ, có cuốn u tối suốt từ đầu đến cuối. Danh sách dưới đây ghi rõ mức độ.
2. Mình thích nhịp nhanh hay chậm? Truyện tranh và tiểu thuyết thiếu niên thường nhanh; tiểu thuyết văn chương thì chậm, nhiều suy tư.
3. Mình đọc tiếng Anh tới đâu? Phần lớn sách trong danh sách chưa có bản dịch tiếng Việt chính thức, hoặc có nhưng khó tìm. Bản điện tử tiếng Anh thì dễ mua qua các cửa hàng sách số.

Danh sách theo sở thích

Nhóm thích cười: hài, châm biếm, trộn thể loại

• The Zombie Survival Guide (Max Brooks, 2003): cẩm nang giả viết nghiêm trang đến buồn cười. Hợp với người thích hài tỉnh bơ, đọc từng chương lẻ cũng được.
• Pride and Prejudice and Zombies (Seth Grahame-Smith, 2009): Jane Austen gặp xác sống. Hợp với người từng đọc Kiêu hãnh và định kiến, càng biết bản gốc càng thấy buồn cười.
• Marvel Zombies (Robert Kirkman và Sean Phillips, 2005): truyện tranh hài đen, siêu anh hùng hoá xác sống. Rất nhiều hình ảnh ghê rợn, chỉ dành cho người lớn.

Nhóm thích tình cảm và nhân vật có nội tâm

• Warm Bodies (Isaac Marion, 2010): chuyện tình kiểu Romeo và Juliet do chính xác sống kể. Cửa vào nhẹ nhàng nhất của thể loại; phim năm 2013 hợp khán giả tuổi teen.
• iZombie (Chris Roberson và Michael Allred, 2010–2012): truyện tranh về một cô gái xác sống làm việc ở nghĩa trang, vẽ màu tươi, nhiều chất hài. Bản truyền hình từ 2015 đổi gần hết cốt truyện, có thể xem như hai tác phẩm khác nhau.
• Raising Stony Mayhall (Daryl Gregory, 2011): một gia đình nhận nuôi đứa bé xác sống tìm thấy trong bão tuyết, và cậu lớn lên như một đứa trẻ có ý thức. Ấm áp, buồn, nhiều câu hỏi về gia đình và sự khác biệt.

Nhóm thích khoa học, điều tra, xã hội

• Feed (Mira Grant, 2010): hai anh em blogger đưa tin cho một chiến dịch tranh cử, hơn hai mươi năm sau đại dịch. Đề cử Hugo 2011. Hợp với người thích truyện điều tra và chính trị hư cấu.
• The Girl with All the Gifts (M. R. Carey, 2014): cô bé xác sống biết suy nghĩ, bị nghiên cứu như mẫu vật. Căng thẳng, nhiều câu hỏi đạo đức, hợp người lớn và thiếu niên lớn tuổi.
• World War Z (Max Brooks, 2006): chỉ nhắc làm mốc vì đã có bài riêng ở nơi khác, nhưng đây vẫn là cuốn gần như ai cũng được giới thiệu đầu tiên.

Nhóm thích văn chương, đọc chậm, nghĩ nhiều

• Zone One (Colson Whitehead, 2011): ba ngày dọn dẹp Manhattan sau đại dịch, văn dày, nhiều hồi ức. Của một nhà văn sau này hai lần đoạt Pulitzer.
• The Reapers Are the Angels (Alden Bell, 2010): một cô gái lang thang qua miền Nam nước Mỹ sau tận thế. Văn đẹp, giọng kể đậm chất miền Nam, thường được so với The Road của Cormac McCarthy.
• Handling the Undead (John Ajvide Lindqvist, 2005): tiểu thuyết Thuỵ Điển về những người vừa mất bỗng trở về ở Stockholm, không hung dữ mà lặng lẽ. Câu hỏi chính không phải "chạy đi đâu" mà là "gia đình sẽ làm gì với người thân trở về". Cùng tác giả với Let the Right One In.

Nhóm thích kinh dị thuần, nhịp nhanh

• The Rising (Brian Keene, 2003): xác sống ở đây có trí khôn, nói được, do một thế lực siêu nhiên điều khiển. Đoạt giải Bram Stoker cho tiểu thuyết đầu tay. Nhiều cảnh bạo lực, dành cho người lớn.
• Monster Island (David Wellington, 2004): từng được đăng dần trên blog trước khi in thành sách, một ví dụ sớm của tiểu thuyết mạng. Nhịp nhanh, hành động liên tục.
• The Living Dead (John Joseph Adams biên tập, 2008): tuyển tập truyện ngắn của nhiều nhà văn lớn trong thể loại kỳ ảo, kinh dị. Hợp với người muốn thử nhiều giọng văn trước khi chọn một tác giả.

Nhóm thiếu niên (từ khoảng 13 tuổi)

• The Forest of Hands and Teeth (Carrie Ryan, 2009): một ngôi làng sống trong hàng rào giữa khu rừng đầy xác sống, và cô gái muốn biết bên ngoài có gì. Nhiều chất tình cảm, u buồn.
• Rot & Ruin (Jonathan Maberry, 2010): cậu thiếu niên theo anh trai học nghề trong thế giới sau đại dịch, dần nhận ra người sống đôi khi đáng sợ hơn xác sống. Bộ truyện dài nhiều tập.
• Zombies vs. Unicorns (Holly Black và Justine Larbalestier biên tập, 2010): tuyển tập truyện ngắn chia hai phe xác sống và kỳ lân, vui, nhẹ, hợp để thử.

Phụ huynh nên đọc lướt trước, vì "dành cho thiếu niên" ở Mỹ vẫn có thể chứa cảnh căng thẳng, mất mát người thân. Với trẻ nhỏ hơn, nên chọn những cuốn sách tranh có xác sống ngộ nghĩnh, không đáng sợ, thay vì tiểu thuyết.

Bảng chọn nhanh

Truyện tranh và manga: vài cái tên khác

Ngoài những cuốn trên, người mê truyện tranh còn rất nhiều thứ để tìm đọc. Loạt The Walking Dead (2003–2019) của Robert Kirkman là cột mốc lớn nhất, đã có bài riêng ở nơi khác. Manga Nhật có I Am a Hero của Hanazawa Kengo, còn webtoon Hàn có Now at Our School của Joo Dong-geun, gốc của loạt phim All of Us Are Dead; cả hai được bàn trong các danh mục về xác sống Nhật Bản và Hàn Quốc của wiki này. Với truyện tranh Mỹ đời đầu, các tuyển tập in lại truyện EC Comics thập niên 1950 cho thấy người chết trở về đã là chất liệu quen trước cả khi bị kiểm duyệt.

Góc nhìn hôm nay: đọc ở đâu, đọc thế nào

Sách tiếng Anh có thể mua bản điện tử qua các cửa hàng sách số lớn; nhiều thư viện đại học và thư viện của các trung tâm văn hoá nước ngoài ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh có sách tiếng Anh cho mượn. Truyện tranh Marvel, DC có trên các nền tảng đọc truyện chính thức theo gói thuê bao. Nên tránh các trang truyện lậu: vừa thiệt cho tác giả, vừa hay đi kèm quảng cáo độc hại.

Một mẹo nhỏ: đọc một cuốn rồi xem bản phim chuyển thể (nếu có), ghi lại ba điểm khác nhau lớn nhất. Đó là cách nhanh nhất để hiểu vì sao người làm phim phải chọn bỏ cái gì, và vì sao cuốn sách thường "dày" hơn bộ phim.