Marvel Zombies (2005): khi các siêu anh hùng hoá thành xác sống

Marvel Zombies là loạt truyện tranh năm 2005 của Marvel, do Robert Kirkman viết và Sean Phillips vẽ, đặt trong một vũ trụ song song nơi gần như mọi siêu anh hùng đều đã thành xác sống. Khác với xác sống thường, họ vẫn giữ trí khôn, tính cách và siêu năng lực, chỉ có thêm một cơn đói không bao giờ dứt. Khởi đầu chỉ là một mạch truyện phụ ba số, nó hoá thành thương hiệu kéo dài nhiều năm, rồi lên màn ảnh qua What If...? (2021) và loạt hoạt hình riêng năm 2025.

Khởi đầu từ một cuộc vượt chiều

Ý tưởng xuất hiện lần đầu trong truyện Ultimate Fantastic Four số 21–23 năm 2005, do Mark Millar viết và Greg Land vẽ. Trong mạch truyện ấy, Reed Richards trẻ tuổi của vũ trụ Ultimate liên lạc với một "phiên bản khác" của chính mình ở chiều không gian khác, và bị lừa sang một thế giới mà các siêu anh hùng đã bị nhiễm. Lời đề nghị "hợp tác" hoá ra là cái bẫy để đám xác sống tìm đường sang một thế giới mới còn đầy người sống.

Phản hồi của người đọc mạnh tới mức Marvel giao cho Robert Kirkman, người khi ấy đã nổi tiếng với The Walking Dead, viết hẳn một loạt năm số riêng. Marvel Zombies ra mắt cuối năm 2005, và vũ trụ của nó về sau được Marvel đánh số là Earth-2149.

Những bìa truyện nổi tiếng của Arthur Suydam

Một trong những lý do loạt truyện thành hiện tượng là phần bìa của hoạ sĩ Arthur Suydam. Mỗi bìa là một bản nhại một bìa truyện tranh Marvel kinh điển, giữ nguyên bố cục, tư thế, màu sắc, nhưng các nhân vật đã thành xác sống. Người mê truyện nhận ra ngay bản gốc, và chính cái cảm giác quen mà lạ ấy tạo nên sức hút. Các bìa này trở thành hàng sưu tầm, và Marvel sau đó còn ra cả loạt bìa xác sống cho nhiều đầu truyện khác.

Câu chuyện: khi kẻ mạnh nhất cũng không thoát được cơn đói

Trong loạt năm số đầu, các siêu anh hùng xác sống đã gần như quét sạch người sống trên Trái Đất. Một nhóm nhỏ người còn sống trốn chạy, trong đó có Magneto, nhân vật tìm cách chống lại đám xác sống. Rồi Silver Surfer xuất hiện, báo trước Galactus, kẻ nuốt hành tinh, đang tới. Thay vì sợ, đám xác sống thấy ở đó một nguồn thức ăn mới.

Điều làm truyện buồn cười kiểu đen tối là các nhân vật vẫn nói chuyện như chính họ. Họ cãi nhau, ganh tị, đôi khi day dứt về những gì mình làm, rồi cơn đói lại thắng. Truyện có nhiều hình ảnh ghê rợn và bạo lực, hợp với người đọc trưởng thành; bài này không kể chi tiết. Cái kết của loạt đầu (tiết lộ nội dung) cho thấy một nhóm xác sống siêu anh hùng có được sức mạnh vũ trụ và rời Trái Đất đi tìm những thế giới khác.

Vì sao siêu anh hùng xác sống lại hay

Marvel Zombies làm một việc mà truyện xác sống thường không làm được: biến xác sống thành nhân vật có tiếng nói, có quá khứ mà người đọc đã gắn bó hàng chục năm. Một vài lý do khiến ý tưởng ấy đứng được:

• Đảo ngược hình ảnh người bảo vệ: những người lẽ ra cứu thế giới giờ là mối hoạ lớn nhất của nó. Nỗi sợ không đến từ quái vật lạ, mà từ những gương mặt quen.
• Giữ trí khôn, mất đạo đức: xác sống ở đây biết mình đang làm gì, và điều đó đáng sợ hơn bầy đàn vô tri.
• Hài đen: độ vênh giữa giọng nói anh hùng quen thuộc và hành động tàn nhẫn tạo ra tiếng cười khó chịu, kiểu hài mà người mê truyện tranh rất thích.
• Không ảnh hưởng mạch chính: vì là vũ trụ song song, tác giả có thể làm mọi điều mà không "phá hỏng" nhân vật trong truyện chính.

Có một sự trớ trêu lịch sử ở đây. Năm 1954, Comics Code cấm hẳn người chết biết đi trong truyện tranh Mỹ, và Marvel từng phải đặt ra chữ "zuvembie" để né. Năm mươi năm sau, khi đã rời bộ luật từ 2001, chính Marvel biến cả dàn siêu anh hùng chủ lực thành xác sống và bán rất chạy.

Thương hiệu nở rộ: các loạt tiếp theo

Như mọi thương hiệu được khai thác lâu, chất lượng các phần sau không đều. Người đọc mới thường được khuyên bắt đầu từ năm số đầu của Kirkman và Phillips, đọc thêm Marvel Zombies vs. Army of Darkness nếu thích hài, rồi mới chọn tiếp.

Từ trang truyện lên màn ảnh

Năm 2021, loạt hoạt hình What If...? của Marvel Studios trên Disney+ có tập "What If... Zombies?!", đưa ý tưởng xác sống siêu anh hùng vào vũ trụ điện ảnh Marvel. Tập phim không chuyển thể trực tiếp truyện của Kirkman, mà dùng các nhân vật phiên bản điện ảnh, và nhẹ hơn hẳn về mức độ. Thành công của tập này dẫn tới loạt hoạt hình riêng mang tên Marvel Zombies, ra mắt năm 2025 trên Disney+, nhắm tới khán giả trưởng thành hơn.

Cả hai phiên bản màn ảnh đều giữ cốt lõi của truyện: các anh hùng quen thuộc, một thế giới đã sụp đổ, và câu hỏi ai còn là chính mình. Ai mới chỉ biết Marvel Zombies qua màn ảnh sẽ thấy bản truyện tranh tàn nhẫn và châm biếm hơn nhiều.

DC cũng có xác sống của mình

Đối thủ của Marvel cũng khai thác ý tưởng người chết trở về theo cách riêng. Sự kiện Blackest Night (2009–2010) do Geoff Johns viết đưa các anh hùng và phản diện đã chết trở lại thành "Black Lantern", nhiều người xem như phiên bản xác sống của DC. Gần hơn, loạt DCeased (2019) của Tom Taylor dựng một đại dịch lan qua công nghệ biến người thành những kẻ hung dữ mất trí, và cũng được đón nhận tốt. Hai hãng lớn cùng chọn ý tưởng này cho thấy xác sống đã thành một "chất liệu" mà vũ trụ siêu anh hùng nào cũng muốn có.

Góc nhìn hôm nay

Với người đọc Việt Nam, cách tiếp cận dễ nhất là xem tập What If...? trước, rồi tìm bản truyện tiếng Anh của năm số đầu. Các tập tuyển gom lại (thường gọi là trade paperback) dễ tìm trên các nền tảng truyện tranh số chính thức. Nên nhớ đây là truyện dành cho người lớn: hình ảnh bạo lực, ghê rợn xuất hiện thường xuyên, không phù hợp với trẻ em dù nhân vật là siêu anh hùng quen thuộc. Phụ huynh có con mê Marvel nên xem trước tập phim hoặc đọc qua truyện trước khi cho con tiếp cận.