#Alive (2020): một mình trong căn hộ giữa thành phố xác sống Hàn Quốc

#Alive (tên Hàn: 살아있다, nghĩa là "còn sống") là phim xác sống Hàn Quốc năm 2020 của đạo diễn Cho Il-hyung, với Yoo Ah-in và Park Shin-hye đóng chính. Phim kể về một chàng trai trẻ bị kẹt một mình trong căn hộ khi dịch xác sống bùng phát khắp thành phố, mất liên lạc với gia đình, cạn dần đồ ăn và nước uống. Ra rạp Hàn Quốc ngày 24/6/2020 rồi lên Netflix toàn cầu ngày 8/9/2020, #Alive chạm đúng nỗi cô đơn của những tháng giãn cách thật, và trở thành một trong những phim Hàn được xem nhiều nhất trên nền tảng này năm đó.

Thông tin cơ bản

Một kịch bản Mỹ, hai bộ phim

Ít người biết #Alive bắt đầu từ một kịch bản tiếng Anh. Biên kịch người Mỹ Matt Naylor viết kịch bản mang tên Alone về một người đàn ông mắc kẹt trong căn hộ giữa đại dịch. Kịch bản này được bán quyền làm phim ở Hàn Quốc, và cũng được làm thành một phim Mỹ riêng mang tên Alone, ra mắt cùng năm 2020.

Hai phim có chung khung câu chuyện nhưng khác nhau ở cách kể. Bản Hàn được Cho Il-hyung chỉnh sửa để hợp với đời sống đô thị Hàn Quốc: khu chung cư cao tầng san sát, những ô cửa sổ nhìn thẳng vào nhau, và một thế hệ trẻ sống gần như hoàn toàn qua điện thoại và mạng xã hội. Tên phim có dấu thăng (#) cũng là một lời gợi ý: sống sót trong thế giới ấy cũng là "còn hiện diện" trên mạng.

Cốt truyện: căn hộ, chiếc điện thoại và người hàng xóm bên kia

Oh Joon-woo (Yoo Ah-in) là một chàng trai sống cùng gia đình trong một căn hộ chung cư, dành phần lớn thời gian trước màn hình máy tính và phát trực tiếp trên mạng. Một buổi sáng, khi cả nhà đi vắng, tin tức báo một dịch bệnh lạ khiến người ta hoá hung dữ. Chỉ vài phút sau, khu chung cư rơi vào hỗn loạn. Joon-woo khoá cửa và ở lại một mình.

Những ngày tiếp theo là cuộc sống thu nhỏ trong vài chục mét vuông. Mạng điện thoại chập chờn, điện nước bị cắt dần, đồ ăn vơi đi. Joon-woo nhận một tin nhắn thoại cuối cùng từ gia đình rồi mất liên lạc. Sự cô độc bắt đầu bào mòn tinh thần anh nhiều hơn cả xác sống ngoài cửa.

Rồi anh phát hiện mình không phải người duy nhất còn sống. Ở toà nhà đối diện, một cô gái tên Kim Yoo-bin (Park Shin-hye) cũng đang cố cầm cự, tỉnh táo và tháo vát hơn anh nhiều. Hai người liên lạc qua cửa sổ, bằng ký hiệu, bằng dây thừng, rồi cùng nhau tìm cách thoát ra. Nửa sau phim chuyển từ phim tâm lý một người sang phim sinh tồn hai người.

Xác sống trong #Alive: những người quen hoá thành người lạ

Xác sống trong #Alive theo trường phái nhanh và hung dữ của dòng phim Hàn. Điều khiến chúng đáng sợ theo cách riêng là khoảng cách: chúng là cư dân của chính khu chung cư ấy – người hàng xóm vẫn gặp ở thang máy, nhân viên bảo vệ, những gương mặt quen nhìn qua cửa sổ. Phim nhìn chúng phần lớn từ trên cao, qua ô cửa và ban công, nên xác sống vừa ở rất gần vừa không thể chạm tới, giống chính mối quan hệ hàng xóm trong đô thị.

Phim gần như không giải thích nguồn gốc dịch bệnh. Đây là lựa chọn có chủ ý: nhân vật chỉ biết những gì truyền thông kịp đưa tin trước khi mạng sập, nên khán giả cũng chỉ biết chừng ấy. Sự thiếu thông tin là một phần của nỗi sợ.

Ra mắt giữa đại dịch: vì sao khán giả đồng cảm

Thời điểm phát hành biến #Alive thành một tấm gương ngẫu nhiên. Năm 2020, hàng triệu người trên thế giới cũng đang ở trong nhà, theo dõi tin tức qua điện thoại, đếm đồ ăn trong tủ lạnh, nhìn sang cửa sổ nhà bên và tự hỏi người ở đó đang sống ra sao. Phim không nói về COVID-19, nhưng khán giả không thể không liên tưởng.

Theo các bài báo năm 2020, #Alive đứng đầu bảng xếp hạng phim của Netflix ở nhiều quốc gia sau khi phát hành toàn cầu. Nhiều nhà phê bình nhận xét phim không mới về ý tưởng, nhưng thành công vì đúng lúc và vì diễn xuất của hai diễn viên chính – đặc biệt là Yoo Ah-in trong nửa đầu phim gần như diễn một mình.

Những điều phim làm tốt và chưa tốt

Bài học của #Alive về sự cô độc

Bỏ qua lớp vỏ xác sống, #Alive là phim về cảm giác bị cô lập. Joon-woo không thiếu công nghệ, nhưng khi mạng tắt, anh nhận ra mình gần như không biết làm gì một mình. Yoo-bin thì ngược lại: ít nói, ít dựa vào điện thoại, nhưng có kế hoạch. Cuộc gặp của hai người là cuộc gặp giữa hai cách sống, và câu chuyện cho thấy con người cần nhau theo nghĩa rất cụ thể.

Những ẩn dụ đó khiến phim gần với các chủ đề đô thị khác của điện ảnh Hàn: người trẻ sống một mình, những toà chung cư cao tầng mà hàng xóm không biết mặt nhau, và mối quan hệ được duy trì qua màn hình.

Hai diễn viên chính và lựa chọn vai diễn

Việc chọn Yoo Ah-in là một nước đi đáng chú ý. Trước #Alive, anh được biết tới qua những vai nặng ký như trong Veteran (2015), The Throne (2015) và đặc biệt là Burning (2018) của Lee Chang-dong. Ở đây, anh đóng một nhân vật gần như ngược lại: một chàng trai bình thường, vụng về, không có kỹ năng gì đặc biệt. Chính sự "bình thường" đó khiến khán giả dễ đặt mình vào vị trí nhân vật.

Park Shin-hye nổi tiếng từ các phim truyền hình lãng mạn như You're Beautiful (2009) và The Heirs (2013). Cùng năm 2020, cô còn đóng phim giật gân The Call phát hành trên Netflix. Vai Yoo-bin – lạnh lùng, kỷ luật, luôn có kế hoạch – cho thấy một mặt khác của cô. Sự tương phản giữa hai nhân vật là động cơ chính của nửa sau phim.

Góc nhìn hôm nay: xem #Alive cùng gì

Nếu thích kiểu phim "một người, một không gian", có thể xem thêm phim Mỹ Alone (2020) để so hai cách chuyển thể từ cùng một kịch bản. Nếu muốn thêm xác sống trong khu chung cư Hàn Quốc, Happiness (2021) là lựa chọn kế tiếp, với góc nhìn xã hội rõ hơn. Phim có cảnh bạo lực và căng thẳng tâm lý, trong đó có cảnh nhân vật rơi vào tuyệt vọng; không phù hợp với trẻ nhỏ, và người đang gặp khó khăn tâm lý nên cân nhắc trước khi xem.