Zombieland (2009) là phim hài phiêu lưu của đạo diễn Ruben Fleischer, kể về bốn người xa lạ băng qua nước Mỹ đầy xác sống, dẫn chuyện là chàng trai nhút nhát Columbus với một danh sách quy tắc sống sót tự đặt. Các quy tắc hiện lên màn hình bằng chữ lớn, tương tác với cảnh quay, thành dấu hiệu nhận diện của phim. Phim cho thấy xác sống đã quen thuộc đến mức có thể làm nền cho một câu chuyện về tình bạn và gia đình tự chọn.
Từ kịch bản truyền hình thành phim điện ảnh
Biên kịch Rhett Reese và Paul Wernick ban đầu viết Zombieland như tập thử cho một loạt phim truyền hình, theo lời chính họ kể trong các phỏng vấn. Dự án không thành, và họ chuyển nó thành kịch bản điện ảnh. Hãng Columbia nhận làm, giao cho Ruben Fleischer, khi ấy là đạo diễn video ca nhạc và quảng cáo, chưa từng làm phim dài.
Phim ra rạp ở Mỹ tháng 10 năm 2009. Thành công của nó khiến hai biên kịch được mời viết Deadpool vài năm sau, nơi giọng dẫn chuyện tự trào và phá vỡ bức tường thứ tư được đẩy đi xa hơn nữa.
Bốn nhân vật không gọi nhau bằng tên thật
Một quy ước thú vị của phim: các nhân vật gọi nhau theo tên thành phố họ đang hướng tới hoặc xuất thân. Không ai nói tên thật, vì không ai muốn gắn bó.
| Biệt danh | Diễn viên | Tính cách | Mục tiêu |
|---|---|---|---|
| Columbus | Jesse Eisenberg | Sinh viên nhút nhát, nhiều nỗi sợ, sống nhờ quy tắc | Về Columbus, bang Ohio, xem gia đình còn không |
| Tallahassee | Woody Harrelson | Gã cao bồi ồn ào, liều, giấu một nỗi đau | Tìm cho bằng được bánh Twinkie cuối cùng |
| Wichita | Emma Stone | Lanh lợi, không tin ai | Bảo vệ em gái, đưa em đến công viên giải trí |
| Little Rock | Abigail Breslin | Cô bé tinh quái, học lừa từ chị | Được đến công viên Pacific Playland |
Cách đặt biệt danh vừa là trò đùa, vừa nói lên chủ đề phim: trong một thế giới đã mất hết, người ta sợ gắn bó, và câu chuyện là hành trình từ những cái tên thành phố xa lạ đến một gia đình.
Bộ quy tắc: một thủ pháp kể chuyện, không phải cẩm nang
Columbus sống sót không nhờ dũng cảm mà nhờ kỷ luật của người hay lo. Cậu ghi lại những gì mình học được thành danh sách đánh số. Khi một quy tắc liên quan đến cảnh, nó hiện lên màn hình bằng chữ trắng, có khi bị nhân vật chạy xuyên qua, có khi bị xe tông vỡ, có khi lơ lửng trong không khí.
Một vài quy tắc được nhắc nhiều nhất, phần lớn là những lời khuyên đời thường được đẩy thành chuyện hài:
- Số 1, giữ thể lực (Cardio): người sống sót đầu tiên phải chạy được. Phim mở đầu bằng loạt cảnh ai không chạy kịp.
- Số 3, cẩn thận với nhà vệ sinh: lúc con người lơ là nhất.
- Số 4, thắt dây an toàn: một quy tắc có ích cả khi không có xác sống.
- Số 17, đừng làm anh hùng: quy tắc mà chính Columbus phải phá ở cao trào phim.
- Số 31, kiểm tra ghế sau: nỗi sợ quen thuộc của phim kinh dị.
- Số 32, tận hưởng những điều nhỏ bé: quy tắc tình cảm nhất, gói trọn thông điệp phim.
Thủ pháp này thông minh vì nó biến nỗi lo của một người hướng nội thành giọng dẫn chuyện. Columbus không phải anh hùng hành động; cậu là người xem phim kinh dị quá nhiều và rút ra kinh nghiệm. Khán giả cười vì nhận ra chính mình. Danh sách quy tắc cũng được bắt chước rất nhiều trong văn hoá đại chúng, từ áo phông đến meme. Tên phần hai, Double Tap, cũng lấy từ một quy tắc trong danh sách.
Hài xác sống kiểu Mỹ khác hài kiểu Anh thế nào
Năm năm trước đó, Shaun of the Dead (2004) của Edgar Wright đã chứng minh xác sống có thể làm phim hài hay; phim Anh ấy có bài riêng. So với nó, Zombieland mang chất Mỹ rõ rệt: phim đường trường, xe hơi to, công viên giải trí, những màn hành động phô trương có quay chậm. Shaun cười vào sự nhàm chán của đời thường; Zombieland cười vào nỗi sợ và sự cô đơn, rồi kết bằng tình thân.
Cả hai phim chung một điều: chúng giả định khán giả đã biết "luật" xác sống từ các phim trước, và lấy chính sự hiểu biết đó làm chất liệu đùa. Đây là dấu hiệu một thể loại đã trưởng thành.
Cảnh khách mời nổi tiếng
Giữa phim có một vai khách mời được giữ bí mật kỹ trước khi phát hành: Bill Murray đóng chính mình, sống trong biệt thự ở Beverly Hills. (Tiết lộ nội dung) Murray giả làm xác sống để đi lại an toàn ngoài phố, và màn gặp gỡ của ông với nhóm nhân vật là đoạn hài được trích dẫn nhiều nhất của phim, với một trò đùa về chính sự nghiệp diễn xuất của ông.
Twinkie, công viên giải trí và những thứ nhỏ bé
Nỗi ám ảnh của Tallahassee với chiếc bánh Twinkie cuối cùng là trò đùa chạy suốt phim, nhưng nó cũng là chìa khoá hiểu nhân vật. Trong thế giới đã mất hết, ông chọn bám vào một thứ vô nghĩa và ngọt ngào, vì đối diện với những gì thật sự đã mất quá đau. Phim dần hé lộ lý do theo cách nhẹ nhàng, không dùng nước mắt.
Công viên Pacific Playland ở hồi cuối cũng mang ý nghĩa tương tự. Hai chị em muốn đến đó vì nó gắn với tuổi thơ, một nơi mà người lớn không được vào để phá hỏng niềm vui. Cảnh đèn công viên bật sáng giữa đêm, dù đem lại rắc rối, là khoảnh khắc đẹp nhất phim. Quy tắc số 32, tận hưởng những điều nhỏ bé, được chính phim minh hoạ bằng những chi tiết này.
Phần hai và những lần thử khác
Năm 2013, Amazon làm một tập thử truyền hình Zombieland với dàn diễn viên khác, nhưng loạt phim không được đặt làm tiếp. Mười năm sau phần đầu, cả bốn diễn viên chính quay lại trong Zombieland: Double Tap (2019), vẫn do Fleischer đạo diễn, có thêm Zoey Deutch và Rosario Dawson. Phần hai được đón nhận vừa phải, khen vì không khí đoàn tụ, chê vì ít bất ngờ hơn.
Đến năm 2019, Jesse Eisenberg và Emma Stone đều đã là những diễn viên rất nổi tiếng. Việc cả bốn chịu quay lại cho thấy tình cảm của họ với dự án, và phim cũng lấy chính khoảng thời gian mười năm đó làm chất liệu: các nhân vật đã thành một gia đình, giờ phải học cách sống cùng nhau.
Xem thế nào và cho ai
Zombieland là lựa chọn tốt cho người muốn thử phim xác sống mà không sợ quá. Phim có nhiều cảnh bạo lực theo kiểu hoạt hình và hình ảnh ghê rợn, kèm ngôn ngữ thô, nên hợp người lớn và thiếu niên lớn cùng gia đình, tuỳ nhãn phân loại khi chiếu. Nếu xem cả hai phần liền nhau, hãy để ý cách các quy tắc được nhắc lại và cách chúng mất dần ý nghĩa khi các nhân vật bớt sợ gắn bó.
Ai thích có thể ghép với Shaun of the Dead và Warm Bodies (2013) thành một buổi xem phim xác sống nhẹ nhàng: hài Anh, hài Mỹ, và lãng mạn.
Câu hỏi thường gặp
Zombieland có bao nhiêu quy tắc?
Phim không đưa ra một danh sách đầy đủ có số cuối cùng. Columbus nhắc nhiều quy tắc đánh số khác nhau trong suốt phim, nổi tiếng nhất là số 1 giữ thể lực, số 4 thắt dây an toàn và số 32 tận hưởng những điều nhỏ bé.
Ai đóng trong Zombieland?
Bốn vai chính do Jesse Eisenberg (Columbus), Woody Harrelson (Tallahassee), Emma Stone (Wichita) và Abigail Breslin (Little Rock) đảm nhận. Bill Murray xuất hiện trong vai khách mời đóng chính mình.
Zombieland 2 tên là gì?
Phần hai tên Zombieland: Double Tap, ra mắt năm 2019, vẫn do Ruben Fleischer đạo diễn và có đủ bốn diễn viên chính của phần đầu.
Vì sao các nhân vật Zombieland gọi nhau bằng tên thành phố?
Trong phim, các nhân vật dùng tên thành phố làm biệt danh để tránh gắn bó với nhau giữa thế giới đầy xác sống. Câu chuyện là hành trình họ dần tin nhau và thành một gia đình.
Zombieland khác Shaun of the Dead thế nào?
Cả hai đều là hài xác sống, nhưng Shaun of the Dead là hài Anh về đời thường nhàm chán, còn Zombieland là phim đường trường kiểu Mỹ, nhiều hành động hơn. Cả hai đều dựa vào việc khán giả đã quen luật của thể loại.
