Xác sống trên truyền hình Mỹ: iZombie, Z Nation và Santa Clarita Diet

Ngoài The Walking Dead, truyền hình Mỹ có ba loạt phim xác sống đáng nhớ vì đi theo hướng rất khác: iZombie (The CW, 2015–2019) là phim phá án với nữ chính là xác sống, Z Nation (Syfy, 2014–2018) là phim đường trường hạng B tự cười mình, còn Santa Clarita Diet (Netflix, 2017–2019) là hài gia đình ngoại ô với người mẹ bỗng hoá xác sống. Cả ba cho thấy xác sống trên màn ảnh nhỏ có thể là nhân vật chính, có cảm xúc, có việc làm và có cả gia đình.

Vì sao truyền hình thập niên 2010 mê xác sống

Năm 2010, The Walking Dead của kênh AMC thành hiện tượng, mở ra một thập kỷ mà các kênh tìm mọi cách khai thác đề tài; loạt phim ấy đã có bài riêng ở nơi khác. Nhưng làm lại một phim sinh tồn u ám khác thì khó cạnh tranh. Các nhà sản xuất khôn ngoan chọn cách ghép xác sống vào những thể loại truyền hình quen thuộc: phim phá án mỗi tập một vụ, phim hài tình huống gia đình, phim phiêu lưu đường trường.

Truyền hình còn cho thể loại một thứ điện ảnh không có: thời gian. Một phim dài chỉ có hai giờ, còn một loạt phim có hàng chục giờ để xác sống phát triển thành nhân vật đầy đủ, có quá khứ, có nỗi buồn, có những mối quan hệ thay đổi qua từng mùa.

iZombie: nữ pháp y ăn não để phá án

iZombie do Rob Thomas và Diane Ruggiero-Wright, bộ đôi từng làm Veronica Mars, phát triển từ bộ truyện tranh cùng tên của Chris Roberson và Michael Allred phát hành dưới nhãn Vertigo. Phim lên sóng kênh The CW tháng 3 năm 2015 và kết thúc sau năm mùa vào năm 2019.

Liv Moore, do Rose McIver đóng, là bác sĩ nội trú tương lai sáng sủa ở Seattle. Sau một bữa tiệc trên du thuyền, cô hoá xác sống. Để giữ được lý trí và vẻ ngoài gần như bình thường, cô cần ăn não người, và cô xin việc ở phòng pháp y để có nguồn cung từ những người đã mất. Phim xử lý chi tiết này theo lối hài: Liv nấu não vào mì, vào bánh, như một đầu bếp kỳ quặc.

Cái mẹo của phim nằm ở đây: mỗi khi ăn não một người, Liv thấy những mảnh ký ức của họ và tạm mang tính cách của họ, có tuần thành hoạ sĩ, có tuần thành vận động viên, có tuần thành bà nội trợ khó tính. Cô dùng những ký ức đó giúp thanh tra Clive Babineaux phá án mạng, giả làm người có khả năng ngoại cảm. Đồng nghiệp pháp y Ravi, do Rahul Kohli đóng, là người duy nhất biết sự thật lúc đầu và quyết tâm tìm thuốc chữa.

Phim là sự pha trộn hiếm có: mỗi tập một vụ án như phim hình sự, xuyên suốt là câu chuyện lớn về xác sống ở Seattle, và cách chuyển cảnh mô phỏng khung truyện tranh. Điểm mạnh nhất là cho Rose McIver gần như mỗi tuần đóng một nhân vật mới.

Z Nation: hạng B và tự hào là hạng B

Z Nation do hãng The Asylum sản xuất, nổi tiếng với những phim kinh phí thấp cố ý lố bịch như loạt Sharknado. Phim lên sóng kênh Syfy tháng 9 năm 2014 và kéo dài năm mùa đến năm 2018.

Ba năm sau khi đại dịch bùng nổ, một nhóm người sống sót được giao nhiệm vụ đưa Murphy, người duy nhất sống sót sau thử nghiệm vắc xin, băng qua nước Mỹ từ bờ Đông sang phòng thí nghiệm bên bờ Tây. Murphy không phải người hùng dễ mến; anh ta cáu kỉnh, ích kỷ và dần thay đổi theo những cách kỳ lạ.

Z Nation không cố nghiêm túc. Phim có xác sống phóng xạ, cơn lốc xác sống, những tình huống phi lý như truyện tranh, và nhân vật thường xuyên tự nhận ra mình đang ở trong một thế giới điên rồ. Chính sự tự do ấy làm nó có một nhóm người hâm mộ trung thành. Năm 2019, Netflix ra mắt Black Summer, phần tiền truyện cùng vũ trụ nhưng giọng hoàn toàn khác: nghiêm, căng, ít lời thoại, kéo dài hai mùa.

Santa Clarita Diet: người mẹ ngoại ô thành xác sống

Santa Clarita Diet do Victor Fresco sáng tạo, lên Netflix tháng 2 năm 2017. Drew Barrymore và Timothy Olyphant đóng vợ chồng Sheila và Joel Hammond, hai người môi giới nhà đất ở thị trấn Santa Clarita, bang California. Một ngày, Sheila đột ngột ốm nặng rồi... không còn sống theo nghĩa thông thường. Cô khoẻ hơn, tự tin hơn, sống bản năng hơn, và cần một chế độ ăn hoàn toàn khác.

Phần lớn tiếng cười đến từ việc cả gia đình xem chuyện lạ thường như một vấn đề sinh hoạt phải giải quyết: Joel và cô con gái tuổi teen Abby phải giữ bí mật với hàng xóm, họp gia đình bàn cách xoay xở, tìm hiểu nguyên nhân cùng cậu hàng xóm mê khoa học. Phim là hài đen với nhiều hình ảnh ghê rợn được cường điệu cho buồn cười, chỉ dành cho người lớn.

Dưới lớp hài, phim nói về hôn nhân: một người đột ngột thay đổi, người kia chọn ở lại và yêu con người mới ấy. Netflix dừng phim sau mùa ba năm 2019, kết ở một tình tiết treo khiến người hâm mộ tiếc nuối và vận động đòi làm tiếp.

So sánh ba loạt phim

Những loạt phim khác nên biết

• Fear the Walking Dead (AMC, 2015–2023): phần ăn theo của The Walking Dead, bắt đầu ở Los Angeles.
• Daybreak (Netflix, 2019): hài học đường hậu tận thế, chỉ một mùa.
• The Last of Us (HBO, 2023): chuyển thể loạt tác phẩm cùng tên của Naughty Dog, người nhiễm do nấm; đề tài nấm đã có bài riêng ở nơi khác.

Góc nhìn hôm nay: xác sống thành "người"

Điều ba loạt phim này để lại cho thể loại là ý tưởng xác sống có thể là "chúng ta". Liv vẫn đi làm, vẫn yêu, vẫn lo cho gia đình. Sheila vẫn bán nhà, vẫn đưa con đi học. Murphy vẫn là một con người rắc rối. Xu hướng này về sau thấy rõ cả ở điện ảnh và văn học, khi xác sống được kể từ bên trong.

Với người mới, iZombie là cửa vào dễ nhất vì mỗi tập gần như trọn một câu chuyện và ít hình ảnh nặng hơn hai phim kia. Phụ huynh lưu ý cả ba loạt đều có cảnh bạo lực, hình ảnh ghê rợn và đề tài người lớn, nên xem nhãn độ tuổi của nền tảng trước khi cho con xem.